2005′te ABD’nin Ulusal Kanser Enstitüsü’nün dergisinde yayımlanan büyük bir araştırmanın sonuçları bu anlamda daha da şaşırtıcı. Los Angeles’taki Güney California Üniversitesi’nden kanser araştırmacısı Sarah Marshall’ın ekibi bu araştırmada, uzun yıllar ve düzenli şekilde asetil salisilik asit ve ibuprofen içeren ağrı kesici kullanımının yüksek meme kanseri riskiyle el ele gittiğini gösterdi. Aspirin, ASS ve Advil adlarıyla bilinen ve reçetesiz alınabilen bu ilaçlar bütün dünya genelinde ilaç endüstrisinin “bestseller’ları.

California’lı onkologlar, 40 bini düzenli olarak ağrı kesici kullanan 115 bin kadını incelediler. Doktorlar aslında bu araştırma sayesinde ağrı kesicilerin koruyucu etkisini daha da açık şekilde kanıtlayabilmeyi umuyordu. 1995′te, araştırmanın henüz başındayken, kadınlar sağlıklıydı. Altı senelik bir gözlem süresi içinde, 2001′e kadar neredeyse 2400 kadında meme kanseri teşhisi kondu. Düzenli olarak haftada bir kullanılan ağrı kesiciler yüksek kanser riskiyle bağlantılı değildi. Ama kadınlar her gün ve beş yılı aşkın bir süre boyunca ibuprofen kullanıyorlarsa, meme kanseri riski artıyordu. Buna karşın, beş yılı aşkın bir süre boyunca günlük aspirin kullanımında sadece bir meme kanseri alt grubuna yakalanma riski artıyordu; bu kanser alt grubunda tümörler östrojen reseptörleri geliştirmiyorlar. Kanser uzmanları meme kanseri riskinin artmasını hiç beklemiyorlardı. Basel’deki üniversite hastanesinden onkoloji profesörü Christoph Rochlitz, “Aslında tam tersi beklenirdi” diyor. Çünkü Aspirin gibi ilaçlar ve İbuprofen gibi etkin maddeler vücutta, prostaglandinlerin üretimi için gerekli olan siklooksijenaz enzimlerini bloke ediyorlar. Ağrı ve iltihaplarda prostaglandinler daha yoğun şekilde salgılanıyor. Siklooksijenazların yüksek konsantrasyonu damar yenilenmesini, östrojen sentezini ve hücre büyümesini hepsi meme kanseri oluşumuna katkıda bulunabilen süreçler hızlandırıyor. Ağrı kesiciler siklooksijenaz enzimlerini bloke ediyorsa, şimdiye dek geçerli görülen teoriye göre, bu şekilde kanser riski de düşmeliydi.

“Araştırma, ağrı kesicilerin açık bir zorunluluk yoksa uzun süre boyunca her gün alınmaması gerektiğini gösterdi” diyor onkoloji uzmanı Rochlitz. Aspirin ve İbuprofen’in nasıl kansere sebep olduğunun henüz bilinmediğini ifade ediyor. İki siklooksijenaz enziminden birinin spesifik yavaşlatıcısı olan Vioxx nedeniyle yaşanan skandaldan sonra bu ağrı kesiciler özellikle dikkatle takip ediliyor.

Anlaşılan o ki, ağrı kesicilerin tümörlere karşı koruma mı sağladığı yoksa tümörlerin oluşumuna katkıda mı bulunduğu kanser tipine bağlı. California’da yapılan araştırmada ağrı kesiciler 24 ilave meme kanseri vakasına sebep oldular. Ama ağrı kesicilerin ne kadar yaygın kullanıldığı hesaba katılırsa, bu veriler, toplum genelinde daha yüksek vaka sayıları anlamına gelecektir. Almanya’da her yıl 48.000 kadında yeni meme kanseri olgusu görülüyor.

İspanyol araştırmacılar saç boyaları hakkında mevcut literatürü değerlendirdiler ve on bir ülkeden 79 araştırmayı bir araya getirdiler. Vardıkları sonuç, mesane ya da meme kanseri için herhangi bir risk olmadığı yolunda. Sadece bazı araştırmalarda, kan yapıcı sistemin kanseri lösemiler de bu gruba dahil ile saç boyaları arasında ufak bir ilişki olduğu gözlemlendi. Ama İspanyol araştırmacılar, bundan genel bir tehlike sonucu çıkarmak istemiyorlar. Ancak, iş hayatında saç boyalarıyla sürekli ve yüksek konsantrasyonda haşır neşir olanlar için ne gibi tehlikeler olduğunun araştırılması gerektiğini ifade ediyorlar.

Londra’dan kardiyolog Ghada Mikhail bu yüzden kadınlarda kalp krizinin hafife alınmaması yolunda uyarıyor. Kalp krizinin öncesinde neredeyse her zaman gerçekleşen koroner kalp hastalığı kadınlarda, kalp krizi gibi, “yeterince fark edilmiyor, yeterince tedavi edilmiyor ve yeterince araştırılmıyor”. Kadınların kalp krizinde genellikle, sırt ağrıları, mide bulantısı ve halsizlik gibi, tipik olmayan belirtiler göstermeleri, bunun sebeplerinden sadece biri. Diğer nedenler, kadınların bu rahatsızlıklarda daha az doktora gitmeleri ve doktora başvursalar bile, daha az kapsamlı ve daha nadir olarak kateter gibi invaziv (girişimsel tetkik) yöntemlerle incelenmeleri.

Vioxx skandalından beri ağrı kesiciler eleştiri oklarına maruz kalıyor. İngiliz bilimciler araştırmalarının sonucu olarak, bütün ağrı kesicilerin kalp ve kan dolaşımı açısından tekrar esaslı şekilde incelenmeleri gerektiğini, çünkü bu ilaçların reçetesiz alınan ve en çok satılan ilaçlar olduklarını belirtiyorlar.

Fakat durum bu kadar basit değil. Çünkü kalp krizine işa­ret eden belirtiler çok farklı olabilir. Boston’dan kardiyologlar Clifford Swap ve John Nagurney 2005′te Journal of the American Medical Association dergisinde, enfarktüs teşhisi için sözde tipik göğüs ağrısının ancak sınırlı anlamda belirleyici olduğunu açıkladılar. Çünkü kadınların neredeyse yarısı ve erkeklerin üçte biri kalp krizi yaşarken herhangi bir göğüs ağrısı yaşamıyor. Ayrıca ağrıdan ağrıya fark var önemli olan ağrının türü ve yeri.

Swap ve Nagurney düzinelerce enfarktüs araştırmasını değerlendirdiler. Araştırma sonuçlarına göre, göğüste batıcı ağrı ya da sadece küçük bir alanla sınırlı ağrı ve dış basınçla meydana gelen ağrıda kalp krizinin söz konusu olma riski düşük. Göğüs kafesi meme başının altında ağrıyorsa kalp krizi ihtimali yine oldukça düşük.

Diğer yandan, söz konusu olan göğüs kafesine yayılan, dağınık bir basınç olarak algılanan bir ağrıysa, omuzlara ya da kollara vuruyorsa, efor sarf edildiğinde artıyorsa ve mide bulantısı, kusma ya da ter basmasıyla el ele gidiyorsa enfarktüse işaret ediyor. Sorun şu: Kalp krizi kurbanlarının yalnızca dörtte biri, angina pektoris (göğüs daralması) şeklinde tipik öncül belirtiler yaşıyor bu hastalar koroner damarların kanlanmasının azalması nedeniyle göğüslerinin daraldığı hissini yaşıyor. Bu belirtiler aynı zamanda enfarktüste yaşanan şikâyetlerin benzeri.

Dolayısıyla doktorlar son zamanlarda, enfarktüse işaret edebilecek başka belirtilere daha fazla dikkat gösteriyor. 2005′te Amerikalı kalp uzmanları New England Journal of Medicine dergisinde, nefes darlığının kalp krizi tehlikesi için ne kadar belirleyici olduğunu açıklığa kavuşturdular. Neredeyse 18 bin hastayla gerçekleştirilen araştırmada, doktorlar, nefes darlığı çeken hastaların kalp krizi için dört kat daha yüksek risk taşıdıklarını saptadılar. Sadece nefes darlığı çeken ama bunun yanında herhangi bir belirti göstermeyen hastalarda enfarktüs olasılığı, tipik angina pektoris belirtileri gösteren hastalardan iki katı fazlaydı. Araştırmaya katılan, Los Angeles’taki California Üniversitesi’nden Daniel Berman, “Birden bire, sebepsiz nefes darlığı yaşayan kişiler, umarız, bunu hemen doktora gitmek için vesile olarak görürler” diyor. Avustralya’da Queensland Üniversitesi’nden kardiyolog Thomas Marwick, meslektaşlarını “Biz doktorlar, enfarktüs şüphesinde göğüs ağrılarından başka belirtilerin de bulunduğunu unutmamalıyız” diye uyarıyor, New England Journal of Medicine dergisinin aynı sayısında yayımlanan yorumunda.

Sürekli bitkinlik hali de kalp krizine hem kalp krizi tehlikesine hem de akut krize işaret edebilir. Kadın hastaların% 70′inden fazlası bu belirtiden şikâyet ediyor; böylece sürekli bitkinlik kadınlarda kalp krizinin en önemli ön göstergesi. Aynı şekilde, uyku bozuklukları ve nefes darlığı, kalp krizi geçiren kadınlarda göğüs ağrılarından daha sık görülüyor.
Ama enfarktüsten önceki haftalarda erkeklerde de sebepsiz bir zafiyet hali ve aşırı yorgunluk yaşanıyor. Psikolojik stres ve depresyon bu dönemde aynı şekilde daha sık görülüyor. Kalp krizinden önceki 180 günden çok şey anlamak mümkün.

Amerikalı doktorların araştırmasında 110.000 kalp krizi hastasının tedavisi incelendi. Yaklaşık 70.000 hastada acil serviste öncelikle ilaç yardımıyla tehlikeli pıhtılar açıldı ve kan sulandırıldı. Fibriloz olarak adlandırılan bu işlem tıkanmaları giderir ve daralan kalp damarlarında kan akımını arttırır. 33.000 hastada kalp damarları, bir kateter yardımıyla kasık arterinden aort üzerinden kalbe kadar ve oradan koroner damarın girişine sokulan balonla genişletildi. Kalp krizi ile bu iki tedavi yöntemi, fibrinoz ve balonla açma arasında ne kadar az zaman geçerse, kalp hastalarının hayatta kalma şansı o kadar yüksektir.
Araştırmaya göre, hastanın hastaneye getirilmesi ile kanı­nın sulandırılmaya başlanması arasında ortalama yarım saat geçiyordu. Bu gecikme hastanın hangi gün ve saatte getirildiğinden bağımsızdı. Buna karşın krizin saatine bağlı olarak balon şişirme yöntemiyle damar genişletmek için kateter tedavisi uygulanması için 21 dakikaya kadar uzayabilen bir ek süre gerekiyordu. Normal çalışma saatleri içinde (saat 7 ile 17 arası) balon koroner damarda şişirilene dek 95 dakika geçiyordu. Gece saatlerinde ve hafta sonları ise tedavinin başlaması 116 dakika sürüyordu; hatta hafta sonlarında gece saatlerinde bu işlem 126 dakikaya çıkıyordu.

Hamburg’da Marienkrankenhaus’ta başhekim olan Andreas van de Loo, “Ne mutlu ki, Almanya’da bu işlem birçok hastanede sadece bir saat sürüyor” diyor. Kardiyoloji uzmanı van de Loo, hayat kurtaran müdahaleye kadar geçen zamanın nasıl daha da kısaltılabileceğini araştırmış. “İyi eğitimli acil doktorları enfarktüs teşhisini koyar koymaz, hastayı acil servise almadan doğrudan kateterin uygulanacağı operasyon salonuna alırlarsa, bu süre daha da kısalır” diyor van de Loo. Ne yazık ki, ABD’deki acil servis doktorlarının Almanya’dakiler kadar iyi eğitimli ol­madığını belirtiyor.
Oysa kalp konularında oyalanmak son derece tehlikeli: ABD’de gerçekleşen araştırmayı yöneten, Yale Üniversitesi’nden Harlan Krummholz, “Sonuçlarımız, geciken kateter tedavisinin daha yüksek ölüm oranlarına sebep olduğunu gösteriyor” diye açıklıyor. “Bazı hastalarda hafta sonları çok büyük gecikmeler yaşandığı için” endişe duyduğunu belirtiyor. Ayrıca geceleri ve hafta sonlarında kateter tedavisinin gecikmesi sadece küçük kliniklerde değil, büyük hastanelerde de yaşandı. Bunun sebebi genellikle çok basitti. Teşhis için bir EKG çekilmesi ve hastaların tedavi için operasyon salonuna getirilmeleri daha uzun zaman alıyordu.

Kalp krizinin tedavi başarısı, belirtiler görüldükten sonra müdahalenin başlangıç zamanına bağlı değil yalnızca. Michigan’dan kalp uzmanları, bu durumda tedaviyi yapan doktorların tecrübesinin, diğer tıbbi müdahalelere kıyasla daha da önemli olduğunu ifade ediyorlar, Journal of the American College of Cardiology dergisinde 2005 yılında yayımlanan bir makalede. Kardiyoloji uzmanları, koroner damarların genişletilmesinde ne sıklıkla komplikasyon yaşandığını incelediler. Sonuç şu şekildeydi: Daralmış damarları genişletme müdahalesini yılda 90 kereden az uygulayan doktorlarda, balon yöntemini yılda 90 kereden fazla uygulayan doktorlara kıyasla, %63 oranında daha fazla komplikasyon yaşanıyordu.
Kardiyoloji uzman heyetleri, enfarktüs tedavisinde en yüksek başarıyı sağlayabilmek için, kalp uzmanlarının yılda en az 75 damar genişletme uygulamasını yapmış olmaları gerektiğini belirtiyordu şimdiye dek. “Bir doktorun o müdahaleyi ne sıklıkla yaptığı, bütün hastaların kaderini belirlemez gerçi ama belirli bir sınır değer her halükarda mantıklı” diyor araştırmayı yürüten Mauro Moscucci. Araştırmasının, hastaların doktorlarının tecrübesinden ve en iyi tedavi başarısından şüpheye düşmemeleri için, doktorların yılda 75 değil de 90 müdahale yapmasının en iyi sınır değer olduğunu ortaya koyduğunu ifade ediyor.

Yani her hasta için eşit tedavi şansı ne yazık ki yok. Zira hastalar hastaneye hayatlarını yitirmeden ulaşsalar bile, kalp krizi hastalarının tedavi sürecini belirgin şekilde etkileyen iki faktör var: Krizin ne zaman geçirildiği ve doktorun tecrübesi. Dolayısıyla kalp krizinin gündüz saatlerinde geçirilmesi ve bir uzmanın eline düşmek daha hayırlı. Ama hastalar buna pek nadiren uyuyorlar: Kalp krizlerinin yaklaşık yüzde 68′i çalışma saatleri dışında yaşanıyor.

Kalp krizi oluşması için, depresyon gibi psikolojik faktörlerin de aynı derecede risk oluşturduğu artık bilindiği için, kalp krizi kurbanlarının ruhsal durumundaki değişikliklerin de belirtileri vardır. Büyük bir araştırma çerçevesinde, kalp krizinden önceki altı ay içinde kalp ilaçlarının kullanımının değil, ama psikofarmaka ve antidepresan ilaçların kullanımının arttığı saptandı. Münih Teknik Üniversitesi’nde Psikozomatik Kliniği’nde psikokardiyoloji bölümünün şefi Karl Heinz Ladvvig, “Her zaman bir öncü durum vardır” diyor. “Birden bire gerçekleşen kalp krizi kocakarı masalıdır.”

Chicago Üniversitesinde yapılan araştırmada, sağlık durumu iyi veya mükemmel 55 yaşındaki erkeklerin, sağlıkları kötü veya vasat düzeydeki erkeklerle mukayese edildiğinde ortalama 5 ila 7 yıl daha uzun cinsel yaşamlarının olduğu belirlendi. Araştırmada, sağlık durumu iyi ya da mükemmel kadınların, sağlıkları kötü veya vasat olanlarla karşılaştırıldığındı 3 ila 6 yıl daha uzun cinsel yaşamlarının bulunduğu kaydedildi.

Sağlık durumları çok iyi veya mükemmel durumda bulunan erkek ve kadınlar, sağlık durumları kötü veya vasat erkek ve kadınlarla karşılaştırılırken, sağlığı iyi olan erkeklerin kötü olanlara göre 1,5 ve kadınların da 1,8 kat cinsellikle daha ilgili olduğu görüldü.

25 ila 85 yaşlarındaki 6 binden fazla Amerikalıya ait verilerin incelendiği ve British Medical Journal’da yayımlanan araştırmada, orta ve ileri yaşlarda cinsel faaliyet, cinsel yaşamın kalitesi ve cinselliğe ilginin sağlık durumuyla doğrudan bağlantılı olduğu tespit edildi.

Araştırmacılar Doçent Stacy Tessler Lindau ve asistanı Natalia Gavrilova, erkeklerde faal cinsel yaşam beklentisinin kadınlardan daha uzun olduğunu, ancak sağlığı kötü erkeklerin faal cinsel yaşamlarının kadınlara göre kısa olduğunun altını çizdi.

Araştırmada ayrıca, daha sık cinsel ilişkide bulunan insanların daha sağlıklı olduğu tespit edilirken, cinsel açıdan aktif insanlar arasında, sağlık durumu iyi olmanın, erkeklerde daha sık cinsel ilişkiyle (haftada bir veya daha fazla) bağlantılı olduğu tespit edildi.

Araştırmacılar makalelerinde, “cinsel aktivite, yüksek kaliteli cinsel yaşam ve cinselliğe ilginin yaş ilerledikçe erkeklerde kadınlardan daha fazla olduğunu” kaydetti.

Kaynak: AA

İngiltere Kalp Vakfı’ndan Judy O’Sullivan şöyle diyor: “Bu araştırma, günde bir ya da iki fincan kahve içenler için önem taşımıyor.” Ancak ABD’de ve birçok Avrupa ülkesinde günde ortalama 3,1 fincan kahve tüketildiği göz önünde bulundurulduğunda, bu içeceğin pek bilinmeyen yan etkilerini yakın gelecekte araştırmamız gerektiğini ekliyor Superko. Bu sırada İngiliz Kahve Birliği’nin ise, aşırıya kaçmayan kahve tüketimi­nin “tamamen güvenli” olduğunu açıklaması pek de şaşırtıcı değildi.