Bünyemizde Bulunan Nitrik Oksit (NO) Mucizesi ile Kalp Hastalıklarına Son Yazı Dizisi’nden (Dr. Louis J. İgnarro’nun Nobel tıp ödüllü programı)

Doktorunuzla önemli vücut değerlerinizi incelemiş ve kan basıncınızı, nabzınızı kontrol altına almanız gerektiği sonucuna varmış olabilirsiniz. Damarlarda üretilen NO’nun onarıcı görevini anlarsanız durum o kadar da karmaşık gelmemeye başlar. NO damarlara genişlemesine sebep olan bir sinyalleme molekülü olduğundan bütün damarların elastikiyetini korumaya yardım eder.
Kardiyovasküler hastalıklardan dolayı meydana gelen hasarların risksiz tamiri uzun zamandır imkânsız görülüyordu. Ben Nobel Tıp ödülünü bu düşünceyi saf dışı ederek kazandım. Şimdi biliyoruz ki kardiyovasküler bozuklukları vücudun doğal yollarla ürettiği mucizevî ilacıyla tersine çevirebiliriz.

NO, kardiyovasküler sistemde ve tabi ki vücudun her tarafını saran sinir sisteminde var olan güçlü bir sinyalleme molekülüdür. NO zarların içine girip hücresel aktiviteleri düzenleyen ve vücudun performansını yönlendiren kesin mesajlar ve biyolojik sinyaller yollar. NO, akciğerler, karaciğer, böbrekler, mide, genital organlar ve tabi ki kalbide içine alan hemen hemen bütün vücut organlarına nüfus eder.
Pek çok hayati görevinin yanı sıra NO’nun vazodilatör rolü de önemlidir. Bunun anlamı vücudun her noktasında kan dolaşımının kontrolüne yardımcı olmasıdır. NO damarları rahatlatır ve genişletir. Bu şekilde kan kalbi besler. NO ayrıca felç ve kalp krizine sebep olan kan pıhtılarını önlemek ve kan basıncını düşürmek üzere çalışır.

NO’nun bir diğer anahtar görevi de damarlarda ateroskleroz plakların birikimini yavaşlatmasıdır. Bilindiği gibi bu plaklar kalbi saran ve besleyen damarlarda kolesterol neticesinde birikerek kan dolaşımını bloke eder ve kalbin kan tedarikini azaltan etkenlerdir. Dr. Louis J. İgnarro’nun araştırmaları NO terapisinin ateroskleroz plaklarla mücadelesini kuvvetle önermektedir. NO sinerjik olarak lipit düşürücü lipitor ve mevacor gibi ilaçları da destekleyerek kolesterolün düşmesine yardımcı olmaktadır. Bunun sebebi NO terapisinin ilaçlarla birleştiğinde güvenli olmasının yanı sıra ilaçların etkisini arttırabilmesidir. Çünkü bu ilaçların en önemli mekanizması da NO üretimini düzenlemesi ve arttırmasıdır. NO terapisi de aynı fonksiyonu sunar. Ancak NO terapisinde bu doğal olarak gerçekleşir.

NO enfeksiyona neden olan bakterileri, virüsleri ve parazitleri uzaklaştırmada ve hatta birtakım kanser hücrelerinin çoğalmasını engellemek için bağışıklık sistemi tarafından da kullanılır. Ağır diyabetli hastalarda, NO özellikle bozulmuş kan akışıyla birlikte ciddi hipertansiyonu önlenebilir. NO ayrıca hafıza fonksiyonları içinde ciddi önem taşır. Çünkü beyin NO’yu uzun dönemli hafızaları biriktirmek ve depolamak, bilgileri geçirmek için kullanılır. Bu bağlamda NO, Alzheimer-unutkanlık hastalığının önlenmesinde hayati önem taşır.
Anti iltihabi özelliğiyle nitrik oksitin eklem iltihaplarından kaynaklanan ağrı ve şişlikleri indirebilme rolü de vardır. NO ayrıca mide bağırsak sistemindeki normal kan dolaşımını da düzenleyerek midede ülser oluşmasına karşıda bir koruyucudur. NO, genital organlara kan dolaşımını arttırarak normal seksüel fonksiyonlar üzerinde çok önemli bir rol oynar. Dr. Louis J. İgnarro’nun bu alandaki buluşları Viagra’nın geliştirilmesine ışık tutmuştur. NO güçlü bir antioksidandır, vücutta oksijenin aktif kalmasını sağlar ve Amerika’da dört önemli öldürücü olan kanser, diyabet, kalp krizi ve felç’e meydan okur.

Görüldüğü üzere nitrik oksitin vücuttaki kullanım alanlarının sonu yoktur. Bu küçük molekülün keşfedilen hayati rollerinin sayısı NO üzerinde yoğunlaşan bilimsel araştırmalar sürdükçe artmaktadır.