Paranoya çeşitleri
Paranoyanın belirtileri birbirine benzemesine rağmen değişik şekilleri vardır.
Evegen paranoya: Hastalığın bu şekli devre devre gelen nöbetler halindedir. Hastada- paranoya belirtileri görülürken aniden iyileşme olur ve bu hal yıllarca sürer ve sonra yeni bir nöbet daha gelir. Bu tür hastalarda hayal âlemi çok genişler. Kısa nöbet devresinde, kendisinin çok zengin olduğunu, meşhur kimselerin ona âşık olduğunu anlatır.
Hafif paranoya: Hastalığın belirtileri çok hafiftir. Hezeyan halleri artmadan geriler ve kaybolur.
Kıskançlık paranoyası: Hastalığın bu çeşidinde endişe ve kıskançlık ileri derecede artar. Hasta erkekse karısını, ya da kadınsa kocasını kıskanır, her hareketinden, her sözünden bir mana çıkarmaya başlar. Ve bundan başka, herkesin, eşinin durumunu bildiğini, onun kendisini başkaları ile aldattığı için yakınlarının kendisi ile alay ettiğini sanır. Bu tür paranoyaklar eşlerini daha çok baba, kayınbirader gibi yakın akrabalarından kıskanırlar. Normal ilişkilerden daima kötü anlamlar çıkarmaya bakarlar. Bu yüzden adam öldürenlerine bile rastlanır.
İcat paranoyası: Paranoyanın bu cinsinde hastalar genellikle mesleklerinin dışında bir işle uğraşırlar. Kendilerince plânlar yapar değişik makineler ve aletler icat ederler. Bunların kendilerine tam bir güvenleri vardır. Tatbiki imkânsız makineler yapar hatta bazıları da çok önceden icat edilmiş ve kullanılmakta olan aletlere sahip çıkarlar.
Asillik paranoyası: Bunlar kendilerinin asil bir soydan geldiğini ileri sürerler ve buna tam anlamıyla inanmışlardır. Anne ve babasının gerçek evlâdı olmadığını söylerler. Kendilerini krallara ya da prenslere benzeterek bu konuda çeşitli masallar uydururlar. Hatta zaman zaman haklarını elde etmek için harekete bile geçenler olur.
Peygamberlik paranoyası: Paranoyakların bazı türlerinde de hezeyan dine doğru yönelme gösterir. Bu tür bir kasta peygamber olduğuna inanır ve buna herkesi inandırmaya çalışır. Tanrılık iddia edenlere bile rastlanır. Bunlar mucizeler bile göstermeye kalkarlar. Bu tür kimselerin çevrelerine ümmet topladıkları da görülmüştür.
Şehvet paranoyası: Bu tür paranoyaklar büyük aşklar peşindedir. Cemiyet içinde sivrilmiş kişileri kendilerine âşık sanır hatta peşlerinden koştuğunu herkese söylerler. Böyle kimselerin çeşitli yayın organlarına geçen sözlerini kendilerine verilmiş bir işaret olarak kabul ederler. Bu devrenin sonunda da harekete geçerek kendilerine âşık olduğunu sanan kişilere evlenme teklifinde bulunurlar. Ancak, karşı tarafın habersiz oluşuna kızarak hayallerinde yarattıkları delilleri ortaya koyarak bunu ispatlamaya çalışırlar.
Hak arama paranoyası: Hastalar ömürlerini mahkemelerde, resmi devlet dairelerinde geçirerek kendilerine haksızlık yapıldığı iddiası ile haklarını elde etmeye çalışırlar. Bu tür hastalar uydurdukları yalanları öylesine güzel anlatır ki çevresindekiler onun hasta olduğunu anlayamazlar. Genellikle zekâları yerindedir.






