Belirtileri
Mide ve boğazda yanma, bulantı, kusma, solunumda sıkıntı ve gözlerin yaşarması petrol ve benzin zehirlenmesinin başlıca belirtilerindendir.

Tedavi
Zehirlenme hali görülen kimseler temiz havaya çıkarılmalı, suni solunum yapılmalı ve oksijen verilmelidir. Benzinin ağızdan alınmış olması halinde midenin yıkanması, kusturma ve müshil verilmesi gerekir. Bu arada gerekli görülürse hastaya kan nakli de yapılır.

Belirtileri

İyot zehirlenmesinde ağızda, boğazda yanma, bol tükürük, mide krampı, koyu renkli kusma, ishal ve dolaşım durması görülür. Zamanında tedavi edilmezse ölüme yol açar.

Tedavi

Mide ya nişastalı ya da kaynatılmış süt katılmış su ile yıkanır. Yumurta akı ve bol unlu çorbalar verilir.
İyotlu ilâçlarla, potasyum iyodürle yapılan tedaviler sırasında süreğen iyot zehirlenmesi görülür. Belirtileri nezle, gözde konjoktivit, gözyaşı akması, bol tükürük ve ağızda kuruluktur. Böyle bir zehirlenmenin önlenmesi için iyotlu ilâçların doktor kontrolü altında verilmesi gerekir.

Zehirlenme belirtileri

Mantar zehirlenmeleri erken ve geç görülen şekil olmak üzere ikiye ayrılır;

* Erken şekli: Mantarın yenmesinden 5 dakika ile 2 saat arasında kendini gösterir. Bu tür zehirlenmeler amanita muscaria adı ile tanınan mantarlardan ileri gelir. Bunlarda zehirlenmeyi yapan madde mantarda bulunan muscarindir. Bu mantarla zehirlenmede ileri derecede gözyaşı, salya, ter, nezle, hali, kalp yetmezliği, şiddetli karın ağrısı, kusma, sulu ishal, baş dönmesi, halsizlik ve koma hali görülür.

* Geç şekli: Bu şekil Amanita phalloides adı verilen mantarların yenilmesinden sonra ortaya çıkar.
Zehirlenme belirtileri yemeği takiben 6–15 saat sonra şiddetli bir karın ağrısı ile başlar ve bunu takiben bulantı, ishal görülür. Karaciğer bozukluğu da meydana geldiği için 2 – 3 gün sonra sarılık hali ortaya çıkar. Böbrek dokusunun bozulması sonucu ya fazla idrar görülür ya da bunun tam tersi idrar azalır. Dalgınlık halinin artması sonucu komaya girilir. Zehirlenmede ölüm oranı yüzde 50′dir. Bazı hallerde ise yüzde yüze kadar çıkabilir. Ölüm zehirlenmeyi takip eden 5 – 8 gün içinde görülür.
Sinek mantarı, şeytan mantarı ve hortumlu mantarlar da zehirlenmelere sebep olan mantarlardır.

Sebze ve meyveler kirli sularda sulandığı zaman bu mikroplar yiyeceklere bulaşır. Etlerin kesimi sırasında bağırsakların dışarıya çıkarılmasında temizliğe dikkat edilmediği takdirde bu bakteriler gaita ile ete bulaşır ve uygun şartlar sağlandığında çoğalırlar.

Zehirlenme yemeği takip eden 3–4 saat sonra kusma ile başlar. Daha ileri hallerde hastada nabız düşüklüğü ve ateş kendini gösterir. Bu arada uyku hali de görülebilir.
Koruyucu tedbir olarak sebze ve meyvelerin iyice yıkanıp temizlenmesi, etlerin sıhhi şartlarda uygun olarak kesilmesi, yorgun hayvanların kesime alınmaması ve etlerin daima soğukta bekletilmesi, imalat sırasında işçilerin temizliğine dikkat edilmesi gerekmektedir.

Bu tür zehirlenmeler daha çok et ve balık tüketiminde görülür. İyice pişirilmemiş veya çiğ olarak yenen besinler insanlarda kolaylıkla zehirlenme meydana getirir.

Zehirlenmeden korunmak için et ve balıkların, bağırsak muhtevası ile bulaştırılmamasına dikkat edilmesi gerekir. Bu tür gıda maddelerinin daima soğukta bekletilmesi de bir korunma şeklidir.

Gıda imalatında temizliğe dikkat edilmezse bu tip zehirlenmeler görülür. Meme iltihabı geçiren hayvanların sütleri veya bunların sütlerinde yapılan peynir, krema, yağ gibi süt mamulleri tehlikeli besin olarak kabul edilirler.

Bu tür zehirlenmelerden korunmak için peynirlerin pastörize sütten yapılanları, tereyağların ise pastörize kremadan yapılanları tercih edilmelidir.

Salmonella zehirlenmesi en fazla et yedikten sonra görülür. Özellikle hastalandıktan sonra kesilen hayvanların kaçak olarak satılan etlerinden çiğ köfte ya da az pişirilerek hazırlanan yemeklerin yenmesi sonunda hastalık ortaya çıkar.

Kaz ve ördek yumurtası ile etleri salmonella mikrobu bakımından oldukça tehlikelidir.

Hastalıklı hayvanların sütleri de tehlikelidir. Özellikle ısıtılmış sütten yapılan beyaz peynirler taze iken önemli ölçüde tehlike arz eder.

Salmonella zehirlenmeleri özellikle mikrobun kendisinden meydana gelir. Yiyeceklerle vücuda giren mikrop bağırsağa geçer ve orada çoğalır. Bu çoğalmadan sonra hastada zehirlenme belirtileri başlar. Mikrobun toksini de zehirlenmeye yol açabilir.

İyice pişirilmeden yenen gıda maddelerinde bulunan salmonella mikrobu, sıcağa dayanamadığından ölür ama bunların toksinleri yaşar ve zehirlenemeye sebep olur. Bu bakımdan erlerin iyice pişirilmesi gerekir.

Salmonella mikropları besinlere sonradan da bulaşabilirler. Bu bulaşma yoları şöyledir;

1-) Lağımlara girip çıkan fareler mikrobu lağımdan alarak besinlere bulaştırır.

2-) Lağım suları ile sulanan sebzeler bulaşık olabilir. İyice yıkanmadan çiğ olarak yenen bu sebzeler mikrobun insanlara geçmesine sebep olur.

3-) Hasta insanlar tuvalete girip çıktıktan sonra ellerini sabunla iyice yıkamadan yiyecek maddelerini tutarlarsa mikrop bulaşabilir.

4-) İçme ve kullanma suları çeşitli sebeplerle lağım sularına karışabilir ya da hayvan dışkısına bulaşabilir. Bu suları tüketen insanlara ise mikrop bulaşır.

5-) Açıkta kalan lağım ayaklarına veya tuvaletlere konan sinekler buradan aldıkları mikropları üstü açık bırakılan yiyeceklere taşırlar. Bir besin maddesi bulan mikroplar burada çoğalarak yiyenlerin zehirlenmelerine sebep olurlar. Salmonella mikropları yiyecekler üzerinde ürediklerinde koku ve lezzet değişikliği yapmazlar. Bu bakımdan yemeğin zehirli olup olmadığı kolay anlaşılamaz.

Zehirlenme belirtileri

* Zehirlenme belirtisi yemek yendikten 2 ile 48 saat arasında kendini gösterir.

* Zehirlenmenin başlıca belirtisi bulantı, kusma, ateş yükselmesi, baş ve karın ağrıları ve ishaldir.

* Kuvvetli zehirlenmeler ölüme bile yol açabilir.

* Hasta, zamanında tedavi altına alınırsa 3–4 gün içinde iyileşebilir.

* Bu tür zehirlenmenin en belirgin belirtisi hastalık halinin ateşle birlikte görülmesidir.

Koruyucu tedbirler

Zehirlenmeden korunmak için önceden alınması gereken bazı tedbirler vardır. Bu tedbirler şöyle sıralanabilir;

1-) Hastalandıktan sonra kesilen hayvanların etleri kontrol ettirilmeden yenilmemelidir.

2-) Et, yumurta, süt gibi yiyecekler iyice pişirilerek yenmelidir. Böylece tehlike tamamen ortadan kalkar. Beyaz peynir ise buzhanelerde 2–3 ay bekletildikten sonra yenilirse tehlikeli olmaz.

3-) Yiyecekler farelerden ve sineklerden korunmalıdır.

4-) Suların kirletilmesi önlenmeli ve şüpheli görülen sular klorlanmadan içilmemeli ve kullanılmamalıdır.

5-) Yiyecekleri hazırlayanların hastalıksız kişiler olmasına dikkat edilmelidir.