Varis, damar çeperlerinin zayıflamasından ileri gelen bir toplardamar hastalığıdır. Bacaklara giden kan çabuk toplanamadığı için bacaklarda ve ayaklarda şişkinlik meydana gelir.

Atardamarlarda, kan kalbin yardımı ile büyük bir hızla atılır, buna karşılık toplardamarlarda böylesine bir itici kuvvet olmadığı için kanın hareketi oldukça yavaştır. Alt taraf toplardamarlarında bazı kapakçıklar vardır. Giderek hızı azalan kanın geri akması bu kapakçıklar vasıtası ile engellenir. Kalpte meydana gelen ters basınçla da kan yukarıya doğru çekilir.

Bu kapakçıklarda meydana gelecek bozukluk kanın toplardamarlarda birikmesine yol açar. Toplanan kan yüzünden hacmi giderek genişleyen damarların çeperlerindeki esnek kas tabakası bozulur. Çeperi bozulan damar giderek genişler ve varis denilen hastalığın meydana gelmesine sebep olur.

Gebelik veya herhangi bir ur etkisiyle karın içindeki büyük toplardamar üzerine yapılan basınç kanın akışını güçleştireceğinden, vücudun alt tarafındaki toplardamarlarda varislerin meydana gelmesine yol açar.
Devamlı ayakta çalışanlarda da varis görülür.Varisin en büyük tehlikesi varis ülseri, tromboflebit ve egzamadır.

Varis belirtileri

Varisin ilk belirtileri baldırlarda ağrı, kramp, çabuk yorulma ve ayak bileğinde şişler olarak ortaya çıkar. Bundan bir süre sonra damarlar mavi mavi görülmeye başlar. Bu devrede aşırı derecede ağrı duyulabilir. Bazen deriden geçen toplardamarlarda da varis olabilir. Dışarıdan belli olmadığı halde bacaklarda ağrılar duyulur. Bunun anlaşılması için bacak dizin altından bir lâstikle bağlanır. Lastik sadece yüzeydeki damarları sıkacağından, derideki toplardamarlar düzgün çalışıyorlarsa hasta hiçbir sıkıntı duymaz, derideki toplardamarlarda da varis varsa kan yukarılara gidemeyeceğinden, bir süre sonra bacakta şiddetli bir ağrı hissedilir.

Tedavi

Varisin başlangıcında, varis çorabı, ayakları yüksek bir yere kaldırarak dinlenme ya da yürüyüş yararlı olur.
Bacaklardaki büyük varisler için en geçerli tedavi varisin ameliyatla çıkarılmasıdır. Toplardamarların birbirleri ile çok bağlantıları olduğundan varisin çıkarılmasından sonra bir dolaşım bozukluğu meydana gelmez.

Varisten nasıl korunulur?

Devamlı ayakta durarak çalışanların dinlenme sırasında, ayaklarını yüksek bir yere kaldırarak bir süre öylece tutmaları, bunu alışkanlık haline getirmeleri gerekir. Bu tür kimselerin varis çorabı giymeleri de, hastalığın başlamasını önlemek açısından yararlıdır.

Varis şişman insanlarda daha çok görülmektedir. Tansiyon, şeker, romatizma gibi çeşitli hastalıklar da varise sebep olabilmektedir. Bu arada vücutta meydana gelen yaralar ve bereler de varis yapabilir. Ayrıca çok sıcak bir yerden çok soğuk bir yere geçmekte varise yol açan sebepler arasındadır.
Alkol, kahve, fazla et, biberli, baharatlı yemekler varis hastaları için zararlıdır.