Farelerde hastalık meydana getiren Pestis bakterisinin fare pireleriyle insanlara geçmesi sonucu ortaya çıkan bir hastalıktır.
Veba büyük salgınlara yol açan öldürücü bir hastalıktır. Mikrobu çok dayanıklıdır. Kasların kanlarında ve balgamlarında uzun süre yaşar ve bunlarla temas eden kimselere kolaylıkla geçebilir.
Ağız ya da deri yolu ile vücuda giren mikrop 2 -7 gün içinde belirtilerini vermeye başlar.
Hasta insanın öksürmesi aksırması mikrobun sağlam insanlara geçmesine yol açar. Bunun yanı sıra hastalığa yakalanan fareler insanlardan kaçma özelliklerini yitirdiklerinden evlerin hemen her yanında rahatlıkla dolaşırlar. Bu farelerden düşen pirelerin insan vücuduna konması hastalığın insana geçmesine sebep olur.
Görüldüğü an derhal en yakın sağlık kuruluşuna haber verilmesi gereken veba görülmesi açısından ayrı özellikler gösterir.

Hıyarcıklı veba

Vebanın en fazla görülen şeklidir. Yüksek ateş, titreme, bulantı ve kusma ile kendini gösterir. Ayrıca ishal, genel durumda bozulma ve şiddetli baş ağrısı da belirtiler arasındadır.
Hastalığı taşıyan pirenin ısırdığı yani mikrobun vücuda girdiği yerin yakınlarındaki lenf bezleri şişerek şiddetli ağrı vermeye başlar. Bu şişlere hıyarcık ya da yumurcak adı verilir. 2–3 hafta sonra deride kanamalar ve yaralar görülür. Hastalığın ağır şekillerinde, tedavi yapılmadığı takdirde hastanın hayatı son bulabilir.

Zatürreeli veba

Hastalığın bu şekli ağır bir durum gösterir. Akciğerlerde zatürree belirtileri vardır. Balgam kanlı gelir. Hastanın rengi morarmıştır. Soluk almakta güçlük çeker. Bu belirtilerin görülmesinden bir iki gün sonra hasta hayatını yitirir.

Septisemili veba

Kara veba adı verilen hastalığın bu şeklinde mikroplar kanda giderek çoğalır. Bulantı, kusma, şiddetli baş ağrısı ve solunum bozukluğu görülür. Çoğu zaman şiddetli kanamalar meydana gelir ve hasta bunun sonucu olarak ölür.

Tedavi

Vebanın belli başlı ilâcı streptomisindir. Buna sülfamit, kloramfenikolün de eklenmesi ile daha faydalı olur. Hastalıkta penisilinin etkisi yoktur.
Veba tedavisinde serum da kullanılır. Doktor, hastanın genel durumuna göre serumun kullanılıp kullanılmayacağına karar verebilir. Vebalı hastaya ayrıca kalbini ve vücudunu kuvvetlendirmek için de ilaçlar verilir.

Vebadan korunma

Vebanın aşısı vardır. Salgın hali görülmeden de aşı yapılabilir. Bu tür uygulamanın büyük yararı vardır.
Hastalıktan korunmanın bir başka yolu da böcekler ve farelerle savaşmaktır.
Salgın hali görüldüğünde hasta derhal hastaneye kaldırılır ve hasta teması olan kimseler karantinaya alınır. En az yedi gün süren karantina sırasında bu kişilere veba aşısı ya da veba serumu yapılır.

Hastalığın görülmesi halinde ihmal edilmeden derhal en yakın sağlık kurumuna haber verilmelidir. Zamanında haber verme hastanın hayatını kurtarabileceği gibi hastalığın salgın halini almasını da önleyecektir.
Veba ilk çağın bitimiyle kendini göstermiştir. Zamanımıza kadar yer yer ve salgınlar halinde kendini gösteren veba pek çok insanın ölümüne yol açmıştır. Resimde vebaya sebep olan mikrobun, mikroskop altında büyütülmüş şekli görülüyor.

Veba Salgını Görülünce!

Veba çok tehlikeli bir hastalıktır. Daha çok salgın halinde ortaya çıkar. Bir yerde görülmesi halinde zamanında tedbir alınmazsa yayılması ve salgın haline dönüşmesi an meselesidir. Bu bakımdan veba şüphesi görülmesi ile durum derhal en yakın hükümet tabibine veya karakola duyurulmalı ve yetkili kişiler gelinceye kadar hastalığın görüldüğü bölgeye hiç kimse sokulmamalıdır