Zatürree, akciğerlerin dokusunda veya boşluklarında meydana gelen iltihaplar sonucu ortaya çıkan bir hastalıktır.
Hastalığı meydan; getiren mikrobun şekline göre zatürree değişik şekiller gösterir.
Zatürreeye sebep olar mikropların başlıcalar pnömokok, streptokok stafilokok cinsi mikroplar ve enfluenza, verem mikropları ile virüslerdir.

Akciğerlerde meydana gelen mikrobun cinsine göre zatürree dört ayrı tipte ortaya çıkar.
* Lop zatürreesi: Tıp dilinde bu tür zatürreeye lober pnömoni adı verilir. Hastalık akciğer loplarını kaplayan iltihap ve yoğunlaşma ile meydana gelir.

* Bronş zatürreesi: Bronko Pnömoni denilen bu tür hastalık akciğer keseciklerinin ve nefes borularının en son dallarını tutan iltihaplanma ile kendini gösterir.

* Kan toplanması sonucu meydana gelen zatürree: Tıp dilinde hipostatik pnömoni denilen bu sekili zatürree uzun süre yatan hastalarda, ameliyatlarda, kalp hastalıkları sırasında akciğerlerde kan toplanmasından ve dolaşım bozukluklarından meydana gelen şekildir.

* Yutma zatürreesi: Herhangi bir sebeple nefes borusuna yabancı bir cismin kaçması da zatürreeye sebep olabilir. Bu tür zatürree şekli özellikle ameliyatlarda kusma ile birlikte gelen maddelerin nefes borusuna kaçması sonucu ortaya çıkar.

Zatürree’nin nedenleri ve belirtileri

Erkeklerin, tabiat şartları ile devamlı olarak temas halinde bulunması hastalığın erkeklerde daha çok görülmesine neden olur. Yaşlılar çocuklar bünyelerinin zayıf olması nedeniyle zatürreeye daha çabuk yakalanabilirler.

Soğuk, rutubet ve aniden değişen hava şartları zatürreeye yakalanmayı kolaylaştırır. Özellikle terli ve kızgın bir vücutla soğuğa, rüzgâra karşı durmak hastalığı meydana getiren nedenlerin başında gelir.

Beslenme bozuklukları, zayıflık, çok ağır şartlarda çalışmak, yorgunluk ve içki alışkanlığı da zatürreeye yol açan nedenlerdendir. Nezle ve grip gibi hastalıklarda, dikkat edilmediği takdirde zatürreeye yol açabilir.

Belirtileri

Hastalığın en çok rastlanan şekli pnömokok cinsi mikropların meydana getirdiği çeşittir.
Hastalık birden bire şiddetli bir terleme, vücudun yan taraflarında ağrılar ve ateş yükselmesi ile başlar. Ateşin aniden 39–40 dereceye çıkmasıyla birlikte nefes alma halinde sıklaşma ve rahatsız edici bir hal alma görülür. Dil paslanır ve dudak kenarlarında uçuklar belirir. Hasta sık sık öksürmeye başlar ve öksürük sırasında sancı duyar. Başlangıçta pembe ve üstü paslı balgam çıkar. Yan ağrılar ise meme başı bölgesinden duyulur. Zatürree özellikle çocuklarda karın ağrısıyla başlar.

Başlangıçta kuru ve kesik olan öksürük giderek artar ve nöbet haline dönüşebilir. Balgam hafif kanlıdır sonraları ise paslı ve yapışkan bir hale bürünür. Solunum güçlüğü hastayı aşırı derecede rahatsız eder. 25–40 arasında değişebilir.

Hastalık sırasında bulantı, kusma, karında haz toplanması, ishal ve huzursuzluk gibi belirtiler de kendini gösterebilir.

Zatürree bir hafta ile on gün içinde sona erer. Hastalık sırasında aşırı olarak devam eden ateş, hastalığın son günlerine doğru aniden normale düşer. Solunum ve dolaşımdaki bozukluk da birkaç saat içinde düzelir.

Tedaviye erken başlanması, hastalığın ağır belirtilerinin ortaya çıkmasını önler. Tam zamanında başlayan tedavi, 24–48 saat gibi kısa bir sürede hastanın iyi olmasını sağlayabilir.
Yaşlılarda hastalık, sinsi bir seyir takip ettiğinden hafif üşütme şeklinde kendini gösterebilir ve kötü sonuçlar doğurabilir.

Zatürree çeşitli hastalıklara da yol açabilir. Bunların en önemlisi zatülcenp, kalp zarı iltihabı, beyin zarı iltihabı (menenjit), eklem iltihapları, karın zarı iltihabı(peritonit), damar tıkanmaları, böbrek iltihabı(nefrit) ve orta kulak iltihabıdır.

Tedavi

Zatürree’nin tedavisinde penisilin, terramisin, oreomisin gibi antibiyotiklerin kullanılması büyük yararlar sağlamaktadır. Tedavide ilaçların yanı sıra, hastanın bakımına da dikkat etmek gerekir. Özellikle yemekleri bol şekerli ve nişastalı besinler arasından seçilmeli ve kalori değerleri yüksek olmalıdır. Hazmı kolay çorba, hoşaf ve meyve suları da yararlıdır.

Pnömokoklara karşı serum tedavisi de uygulanır. Ancak bu tedavi şekli günümüzde, antibiyotiklere karşı direnç gösteren bünyelere sahip hastalara uygulanmaktadır.